|
Emeklilik fonu nedir? Bunları kimler alabilir?
Emeklilik fonları emeklilik şirketleri tarafından kurulup, portföy yönetim şirketleri tarafından yönetilen, katılma belgesi karşılığında topladığı paralarla oluşturduğu portföyü riskin dağıtılması ilkesi ve inançlı mülkiyet esaslarına göre yönetmek amacıyla kurulan malvarlığıdır. Emeklilik fonlarını sadece Emeklilik şirketi ile emeklilik sözleşmesi yapmış katılımcılar alabilir.
Emeklilik fonunu kim kurar? Kimler yönetir?
Emeklilik şirketi kurar, portföy yönetim şirketi yönetir.
Emeklilik fonu türleri nelerdir?
- Gelir Amaçlı Fonlar
- Büyüme Amaçlı Fonlar
- İhtisas Fonları
- Para Piyasası Fonları
- Kıymetli Maden ve Altın Fonu
- Diğer Fonlar
- Esnek Fon
- Dengeli Fon
Fon portföyüne neler alınabilir?
- Nakit, vadeli ve vadesiz mevduat
- Borçlanma araçları (ters repo dahil) ile hisse senetleri
- Kıymetli madenlere ve gayrimenkule dayalı varlıklar
- Repo işlemleri.
- Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri
- Borsa para piyasası işlemleri
- Yatırım fonu katılma belgeleri
- Kurulca uygun görülen ve kamuya ilan edilen diğer para ve sermaye piyasası araçları.
Portföy kısıtlamaları nelerdir?
Yatırım fonlarını yönetecek olan portföy yöneticilerinin dikkat edeceği hususlar ve emeklilik şirketlerince kurulacak emeklilik fonları ile ilgili kısıtlamalar aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
| Yatırım Türü |
Yatırım Sınırlaması |
| Katkı Payları |
12.01.2008 tarihli ve 26754 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik ile fon portföyüne ilişkin sınırlamalar iptal edilmiştir. Katılımcı seçeceği planda yer alan fonların dağılımını kendi tercihine göre belirleyebilmektedir.
|
| Bir ihraçcının menkul kıymetlerine yapılabilecek yatırım |
Fon varlığının en fazla %10'u. |
| Oy haklarına ilişkin sınırlama |
Fon, tek başına hiçbir ortaklıkta sermayenin ya da tüm oy haklarının %5'ine veya daha fazlasına; bir şirketin kurucusu olduğu fonlar ise toplu olarak, hiçbir ortaklıkta sermayenin ya da tüm oy haklarının %20'sinden fazlasına sahip olamaz. |
| Risk sermayesi yatırım ortaklıklarına yapılan yatırım |
Fon değerinin en fazla %5'i. |
| İlgili kuruluşlara yönelik sınırlama |
Şirketin ve portföy yöneticisinin,
- Sermayesinin %10'undan fazlasına sahip olan hissedarlarının,
- Yönetim kurulu başkan ve üyelerinin,
- Genel müdür ve genel müdür yardımcılarının,
- Ayrı ayrı ya da birlikte sermayesinin %20'sinden fazlasına sahip oldukları ortaklıklar ile şirketin ve portföy yöneticisinin doğrudan ve dolaylı iştiraklerince çıkarılmış para ve sermaye piyasası araçlarının toplamı fon varlıklarının %20'sini aşamaz.
|
| Yatırım fonu katılma belgelerine yapılabilecek yatırım |
Fon varlıklarının en fazla %10'u yatırım fonu katılma belgelerine yatırılmak suretiyle değerlendirilir. Ancak her bir yatırım fonuna yapılacak yatırım tutarı, fon varlıklarının %2'sini geçemez. |
| Banka mevduatı |
Fon varlıklarının en fazla %10'u bankalar nezdinde açtırılacak mevduat hesaplarında değerlendirilebilir. Ancak her bir bankada değerlendirilebilecek tutar fon varlığının %2'sini aşamaz. |
| Repo işlemleri |
Repo işlemine konu olabilecek para ve sermaye piyasası araçlarının rayiç değerinin %10'una kadar İMKB repo ve ters repo piyasasından repo yapılabilir. |
| Türev araçlar |
Fonlar portföylerinde bulundurdukları varlıkların döviz, faiz ve piyasa riskleri gibi risklere karşı korunmaları amacıyla, fon içtüzüğü ile izahnamede hüküm bulunmak ve Kurulca uygun görülmek koşuluyla, yatırım amacına uygun portföy yönetim teknikleri ile para ve sermaye piyasası araçlarını kullanabilirler. |
| Diğer sınırlamalar |
Fonlar, hisse senetlerini satın aldıkları ortaklıkların herhangi bir şekilde yönetimlerine katılma amacı güdemezler ve yönetimde temsil edilemezler.
Fon portföyüne şirketin ve portföy yöneticisinin para ve sermaye piyasası araçları satın alınamaz. |
|
|
Emeklilik fonu portföyünü yönetirken portföy yönetim şirketi nelere dikkat eder?
Fon portföyü, portföy yöneticileri tarafından yönetilir. Portföy yöneticileri, fon portföyünü Kanun, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, fon içtüzüğü, emeklilik sözleşmesi, izahname, portföy yönetim sözleşmesi ve ilgili mevzuat hükümlerine göre yönetmekle yükümlüdür. Alınacak portföy yönetimi hizmetine ilişkin esaslar, bu konuda şirket ile portföy yöneticileri arasında yapılacak portföy yönetim sözleşmesi çerçevesinde belirlenir. Portföy yönetim sözleşmesinin hazırlanmasında Kurulun bu konudaki düzenlemeleri esas alınır. Sözleşmenin bir örneği, yürürlük tarihinden onbeş iş günü önce Kurula gönderilir. Kurul portföy yönetim sözleşmesini, Kurulca belirlenen asgari unsurların sözleşmede yer alıp almadığı kapsamında inceler ve onaylar.
Fon portföyünün yönetiminde birden fazla portföy yöneticisi ile sözleşme yapılabilir. Portföy yöneticisi, başka bir portföy yöneticisi ile de sözleşme yapabilir. Bu durumda şirketin onayının alınması zorunlu olup, portföy yöneticisinin portföy yönetimi konusundaki sorumluluğu devam eder.
Portföy yöneticisi ile sözleşme yapan tarafın yabancı bir ülkede faaliyet gösteriyor olması halinde, portföy yöneticisinin o ülkedeki ilgili otorite tarafından portföy yöneticiliği faaliyeti yapabilmesi konusunda yetkilendirildiğine ilişkin bir belge ile sözleşmenin bir örneğinin, yürürlük tarihinden onbeş iş günü önce Kurula gönderilmesi zorunludur.
Şirket, portföy yöneticilerinin, fon yönetiminde gerekli özen ve basireti göstermemeleri, Kurulun portföy yöneticiliğine ilişkin ilkelerine aykırı hareket etmeleri, mali bünyelerinin zayıfladığının tespit edilmesi gibi durumlarda, portföy yönetim sözleşmesini feshedip, Kurulca uygun görülen başka portföy yöneticileri ile portföy yönetim sözleşmesi imzalayabilir. Yukarıdaki koşulların varlığı halinde Kurul da portföy yöneticilerinin değiştirilmesini isteyebilir.
Emeklilik şirketi fonlar hakkında sisteme girmiş olan katılımcıları nasıl bilgilendirecek?
Fonlar hakkında günlük, üç aylık ve yıllık olarak rapor hazırlanır. Günlük, üç aylık ve yıllık raporlar Sermaye Piyasası Kurulunca belirlenen esaslara göre hazırlanır ve en az on yıl süreyle emeklilik şirketi nezdinde saklanır.
Ayrıca emeklilik şirketi;
- Kurulca onaylanmış fon içtüzüğünü,
- İzahname ve tanıtım formunu,
- Üç aylık ve yıllık raporları,
Merkezi, bölge müdürlükleri, şubeleri, temsilcilikleri ve internet sitesinde güncellenmiş olarak katılımcıların incelemesi amacıyla bulundurmak ve katılımcının talep etmesi halinde kendisine vermek zorundadır.
Fon portföyündeki varlıkların saklanması ve güvencesi nasıl sağlanacak?
Para ve sermaye piyasası araçları, fon adına Takasbank'ta saklanacaktır. Diğer yatırım araçlarına ait varlıklar için, Takasbank'a gerekli bilgilerin aktarılması kaydıyla başka saklayıcıdan saklama hizmeti alınabilir.
Ayrıca, Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 17. maddesi uyarınca fonun malvarlığı şirketin Kanun, emeklilik sözleşmesi, fon içtüzüğü ve ilgili diğer mevzuattan doğan yükümlülüklerinin yerine getirilmesi dışında hiçbir amaçla kullanılamaz. Fon malvarlığı rehnedilemez, teminat gösterilemez, üçüncü şahıslar tarafından haczedilemez ve iflas masasına dahil edilemez.
Katkı payı ile yapılacak emeklilik fonu yatırımlarında bir sınırlama var mıdır?
12.01.2008 tarihli ve 26754 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik ile fon portföyüne ilişkin sınırlamalar iptal edilmiştir. Katılımcı seçeceği planda yer alan fonların dağılımını kendi tercihine göre belirleyebilmektedir.
Katkı payı ödemelerinin hangi fonlara dağıtılacağı niçin çok önemlidir?
Elde edilecek getiriler ve katılımcının emeklilik dönemi için kendi ve ailesi için belirlemiş olduğu yaşam standartının sağlanabilmesi için katkı payı kadar hatta daha fazla olarak fonların performansına bağlıdır. Katılmcı fon seçimlerini ve dağılımını belirlemekte etkin olmak zorundadır.
Katkı payları ile hangi fonlara yatırım yapmak mümkündür?
Her katılımcının ödediği katkı payları seçtiği planda bulunan fonlar arasında şirketin belirlediği aralıkta yatırımını yapabilir. Ancak hazineye ruhsat için gönderilen planlarda böyle bir aralık yok. Yani seçtiği plandaki fon dağılım oranları sabittir.
Katkı payları ile alınan emeklilik fonları katılma belgeleri nerede saklanır ve nasıl takip edilir?
Takasbank'da saklanır ve fon adedi bazında takip edilir. Herkesin kendine ait bireysel bir hesabı vardır
|